Yıllık İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Kullanılmamış yıllık izin ücreti, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki çıplak brüt aylık ücretin 30’a bölünmesi ve bulunan günlük ücretin kullanılmamış izin günüyle çarpılmasıyla hesaplanır. İş ilişkisi devam ederken yıllık izin para ödenerek ortadan kaldırılamaz; izin fiilen kullandırılmalıdır.
Önce işçinin tamamladığı her hizmet yılı için hak ettiği izin günleri belirlenir, imzalı ve geçerli izin kayıtlarıyla kullanılan günler düşülür. Kalan izin günü, işten ayrılış tarihindeki çıplak brüt günlük ücretle çarpılır. Formül: Son çıplak brüt aylık ücret ÷ 30 × kullanılmamış izin günü. İstifa, işveren feshi, emeklilik veya haklı fesih gibi sona erme nedenleri bu hakkı ortadan kaldırmaz.
İşverenin izin kullandırmak yerine ücret ödemesi, işçinin dinlenme hakkını ortadan kaldırmaz. Kullanılmamış izinler yalnızca iş sözleşmesinin sona ermesiyle para alacağına dönüşür.
Yıllık Ücretli İzin Hakkının Hukuki Dayanağı
Yıllık ücretli izin hakkı, Anayasa’nın dinlenme hakkını düzenleyen 50. maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53–61. maddelerine dayanır. Uygulamanın ayrıntıları Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.
Yıllık izin, işçinin vazgeçebileceği bir hak değildir. İşçi “izin kullanmak istemiyorum, ücretini ödeyin” diyemeyeceği gibi işveren de izin kullandırmak yerine her yıl para ödeyerek izin hakkını tasfiye edemez.
İş ilişkisi devam ederken
- İzin fiilen kullandırılmalıdır.
- İzin hakkından vazgeçilemez.
- Yalnızca ücret ödenmesi yeterli değildir.
- İzin kayıtları işverence tutulmalıdır.
İş ilişkisi sona erdiğinde
- Kullanılmayan izinler alacağa dönüşür.
- Sona erme nedeni önem taşımaz.
- Son çıplak brüt ücret esas alınır.
- Yasal kesintiler ödeme sırasında uygulanır.
Yıllık İzne Hak Kazanma Şartları
İşçi, işe başladığı tarihten itibaren deneme süresi dâhil en az bir yıl çalıştığında ilk yıllık izin hakkını kazanır. Her tamamlanan hizmet yılı yeni bir izin hakkı doğurur.
Bir yıllık sürenin hesabında dikkate alınanlar
- Deneme süresi hizmet süresine dahildir.
- Aynı işverenin farklı işyerlerindeki çalışmalar birleştirilir.
- İşyeri devrinde çalışma süresi kesilmez.
- Alt işveren değişse de aynı işyerindeki hizmet süreleri şartları varsa birlikte değerlendirilir.
- İş Kanunu’nun 55. maddesinde çalışılmış sayılan süreler hizmetten sayılır.
Örneğin dört yıl on ay çalışan işçi kural olarak dört tamamlanmış hizmet yılı için izin hakkı kazanır. Son on ay için ayrıca orantılı izin eklenmez. İşçi lehine sözleşme hükmü varsa bu hüküm uygulanabilir.
Yıllık İzin Süreleri Kıdeme Göre Kaç Gündür?
| Hizmet süresi | Asgari yıllık izin |
|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar, 5 yıl dâhil | 14 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 gün |
| 15 yıl ve üzeri | 26 gün |
İzin süresi, işçinin ilgili izne hak kazandığı tarihteki hizmet süresine göre belirlenir. Altıncı hizmet yılını tamamlayan işçi, beş yıldan fazla kıdeme sahip olduğundan 20 günlük izin hakkı kazanır.
18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üzeri çalışanlar
On sekiz yaşında veya daha küçük işçiler ile elli yaşında veya daha büyük işçilerin yıllık izni 20 günden az olamaz. Örneğin 52 yaşındaki iki yıllık kıdeme sahip çalışana 14 değil, en az 20 gün izin verilmelidir.
Yer altı işlerinde çalışanlar
| Hizmet süresi | Yer altı işlerinde asgari izin |
|---|---|
| 1–5 yıl | 18 gün |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 24 gün |
| 15 yıl ve üzeri | 30 gün |
İş veya toplu iş sözleşmesiyle daha uzun izin süreleri kararlaştırılabilir; kanuni asgari sürelerin altına inilemez.
Kullanılmamış Yıllık İzin Günleri Nasıl Hesaplanır?
Her tamamlanan hizmet yılı ayrı değerlendirilmelidir. Çünkü izin süresi kıdem yükseldikçe 14 günden 20 güne, daha sonra 26 güne çıkar.
Yedi yıl dört ay çalışan işçi
- İlk 5 yıl: 5 × 14 gün = 70 gün
- 6. ve 7. yıllar: 2 × 20 gün = 40 gün
- Toplam hak edilen: 110 gün
- Kullanılan izin: 68 gün
Kalan izin hesabı
110 gün − 68 gün = 42 gün
Son dört aylık tamamlanmamış hizmet dönemi için ayrıca izin eklenmez.
Kullanılmamış Yıllık İzin Ücreti Hesaplama Formülü
Bütün kullanılmamış izinler, hangi yılda kazanılmış olursa olsun, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki son çıplak brüt ücret üzerinden hesaplanır. 2022’de kazanılan fakat 2026’da hâlâ kullanılmamış izin, 2022 ücretiyle değil 2026’daki fesih tarihindeki ücretle hesaplanır.
Örnek veriler
- Son çıplak brüt aylık ücret: 60.000 TL
- Kullanılmamış izin: 42 gün
60.000 TL ÷ 30 = 2.000 TL günlük brüt ücret
Brüt alacak
2.000 TL × 42 gün = 84.000 TL
Net ödeme; SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesintileri uygulanarak bulunur. Gelir vergisi oranı kümülatif matraha göre değişebileceğinden yalnızca brüt ücret ve gün sayısıyla herkes için geçerli tek net tutar belirlenemez.
Yıllık İzin Ücretinde Hangi Ücret Esas Alınır?
Kullanılmamış yıllık izin ücreti, işçinin fesih tarihindeki çıplak brüt ücreti üzerinden hesaplanır. Kıdem ve ihbar tazminatında kullanılan giydirilmiş ücret burada kural olarak uygulanmaz.
Hesabın temeli
- Son çıplak brüt ücret
- Sabit temel ücretin gerçek unsurları
- Fesih tarihindeki ücret seviyesi
- Kullanılmayan izin günleri
Kural olarak eklenmeyenler
- Fazla çalışma ücreti
- Hafta tatili ve UBGT ücretleri
- Yemek ve yol yardımı
- Prim ve ikramiyeler
- Yakacak, aile ve sosyal yardımlar
Bununla birlikte işveren, ücretin sabit bir bölümünü sürekli biçimde “prim” adı altında göstererek temel ücretin dışında bırakamaz. Ödemenin adı değil gerçek niteliği ve sürekliliği incelenir.
Akort, Komisyon ve Değişken Ücretle Çalışanlarda Hesaplama
Ücret günlük, haftalık veya aylık sabit bir tutara dayanmıyorsa izin ücreti, son bir yıllık hesaba esas kazançların fiilen çalışılan günlere bölünmesiyle bulunan ortalama günlük ücret üzerinden hesaplanır.
Son bir yıl içinde ücret artışı yapılmışsa artıştan sonraki dönemin ücret yapısını yansıtacak özel ortalama yöntemi uygulanabilir. Akort, komisyon ve satış primi kayıtları bu nedenle ayrı ayrı incelenmelidir.
Yıllık İzin Kullanılırken Ücret Nasıl Ödenir?
İşveren, yıllık izne çıkan işçinin izin dönemine ait ücretini izne başlamadan önce peşin ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Aylık ücretli işçinin maaşı, izin kullandığı gerekçesiyle azaltılamaz.
- İzin dönemi ücretli çalışma süresidir.
- İzin ücretinin izin başlamadan önce ödenmesi veya avans verilmesi gerekir.
- Hafta tatili ve resmî tatil günleri izin süresinden sayılmaz.
- Bu tatil günlerinin ücretleri ayrıca korunur.
Hafta Tatili ve Resmî Tatiller Yıllık İzin Gününden Sayılır mı?
Yıllık izin dönemine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri yıllık izin süresinden düşülemez. Örneğin pazarın hafta tatili olduğu işyerinde pazartesi başlayan 14 günlük izin içine iki pazar giriyorsa işçi işyerinden toplam 16 takvim günü uzak kalır.
Cumartesi günü yıllık izinden sayılır mı?
Cumartesinin fiilen çalışılmaması, bu günü otomatik olarak hafta tatiline dönüştürmez. Kural olarak cumartesi iş günü kabul edilir ve yıllık izinden sayılır. Cumartesinin açıkça hafta tatili olarak düzenlendiği sözleşme veya yerleşmiş işyeri uygulamalarında sonuç farklı olabilir.
İş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi ve işyeri uygulaması birlikte incelenmelidir. Cumartesinin hukuki niteliği belirlenmeden izin hesabı yapılmamalıdır.
Yıllık İzin Parçalara Bölünebilir mi?
Yıllık izin kural olarak kesintisiz kullandırılır. İşçi ve işveren anlaşırsa bölümler hâlinde kullanılabilir; ancak bölümlerden en az biri 10 günden az olamaz.
20 günlük izin için örnekler
- 10 + 5 + 5 gün
- 12 + 4 + 4 gün
- 10 + 3 + 3 + 2 + 2 gün
Geçerli kullanım için
- Tarafların anlaşması gerekir.
- En az bir bölüm 10 gün olmalıdır.
- Boş ve önceden imzalı form kullanılmamalıdır.
- Fiilî izin tarihleri kayıt altına alınmalıdır.
İzinlerin en fazla üçe bölüneceğine ilişkin eski sınırlama artık uygulanmamaktadır. Bununla birlikte işverenin boş izin formları imzalatarak izinleri tek taraflı parçalaması hukuka uygun değildir.
İşveren Yıllık İzin Tarihini Belirleyebilir mi?
İşçi izin talebini kullanmak istediği tarihten en az bir ay önce yazılı biçimde iletmelidir. İşveren işin durumu, diğer çalışanların izinleri ve işyerindeki kıdemi dikkate alarak izin tarihini belirleyebilir; işçinin istediği tarihle mutlak olarak bağlı değildir.
Ancak bu yetki, izni sürekli ertelemek veya hiçbir zaman kullandırmamak amacıyla kullanılamaz. İşveren izin kayıtlarını tutmak ve hak edilen izinleri makul süre içinde fiilen kullandırmak zorundadır.
Ücretsiz yol izni
İznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçireceğini belgeleyen işçiye, talebi hâlinde gidiş ve dönüş için toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni verilmelidir.
Kısmi Süreli ve Mevsimlik Çalışanların Yıllık İzin Hakkı
Kısmi süreli çalışanlar
Kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışanlar, yıllık izin hakkından tam süreli çalışanlar gibi yararlanır. Haftalık çalışma süresinin az olması nedeniyle izin günü orantılı olarak azaltılamaz.
Örneğin haftada üç gün çalışan işçinin kanuni izin süresi 14 günse, yalnızca üç gün çalıştığı gerekçesiyle izin hakkı altı güne indirilemez. İşçi izin dönemine rastlayan normal çalışma günlerinde işe gelmeyerek iznini kullanır.
Mevsimlik işler
Niteliği gereği bir yıldan az süren gerçek mevsimlik veya kampanya işlerinde İş Kanunu’nun yıllık izin hükümleri kural olarak uygulanmaz. Fakat iş gerçekte yıl boyunca sürüyor veya işçi mevsim dışında da çalışıyorsa yıllık izin hakkı doğabilir.
Mevsimlik işyerindeki sürekli idari veya teknik personel de yalnızca işyerinin mevsimlik faaliyet göstermesi nedeniyle izin hakkından yoksun bırakılamaz.
İşten Ayrılmada Yıllık İzin Ücreti
İş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi, kullanılmamış yıllık izinleri para alacağına dönüştürür. Sona erme nedeninin işçi veya işveren açısından haklı olup olmaması bu alacağı ortadan kaldırmaz.
Ücret hakkı doğuran sona ermeler
- İşverenin işçiyi çıkarması
- İşçinin istifası
- İşçinin veya işverenin haklı feshi
- Emeklilik ve askerlik
- Belirli süreli sözleşmenin sona ermesi
Diğer sona erme hâlleri
- Tarafların anlaşması
- İşyerinin kapanması
- İşçinin ölümü
- İşyeri devri sonrası sona erme
- Alt işveren ilişkisinin sona ermesi
İşçinin ölümü hâlinde kullanılmamış izin ücreti kanuni mirasçılarına ödenir. Yıllık izin ücreti için ayrıca kıdem tazminatına hak kazanma şartı aranmaz; ancak işçinin izin hakkı kazanabilmesi için en az bir tamamlanmış hizmet yılı bulunmalıdır.
Kullanılmayan İzinlerin İspatı
İşçi çalışma süresini ve ücretini ortaya koyduktan sonra yıllık iznin kullandırıldığını ispatlama yükü işverene aittir. İşveren, izin kullanımını imzalı veya güvenli ve doğrulanabilir kayıtlarla göstermelidir.
Geçerli ispat araçları
- İmzalı yıllık izin defteri
- Yıllık izin kayıt belgesi
- İmzalı izin talep ve onay formu
- Güvenli elektronik izin kayıtları
- Puantaj kayıtları
- Banka ve bordro kayıtları
Belgenin aksini gösterebilecek kayıtlar
- Kart basma ve turnike kayıtları
- İzin dönemindeki e-postalar
- Kurumsal mesajlaşmalar
- Görev ve teslim kayıtları
- İşyeri kamera kayıtları
- Aynı dönemi bilen tanıklar
İşverenin tek taraflı hazırladığı imzasız çizelge çoğu durumda yeterli değildir. Bordroda yalnızca “izin ücreti” tahakkuku bulunması da işçinin fiilen dinlendiğini tek başına kanıtlamaz.
İş Sözleşmesi Devam Ederken İzin Ücreti İstenebilir mi?
İş sözleşmesi devam ederken kullanılmamış izin günlerinin doğrudan paraya çevrilmesi istenemez. İşçi izin hakkının kullandırılmasını talep edebilir; fakat çalışma sürerken geçmiş izin günleri için izin ücreti alacağı henüz doğmaz.
Alacak, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte muaccel hâle gelir. İşverenin çalışma devam ederken izin kullandırmadan para ödemesi izin günlerini ortadan kaldırmaz; bu ödeme somut şartlara göre avans veya mahsup konusu olabilir.
Yıllık İzin Ücretinde Zamanaşımı ve Faiz
Zamanaşımı
25 Ekim 2017 tarihinden sonra sona eren iş sözleşmelerinde kullanılmamış yıllık izin ücreti beş yıllık zamanaşımına tabidir. Süre, izin hakkının kazanıldığı yıllarda değil, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte başlar.
Zamanaşımı örneği
İş sözleşmesi 15 Ağustos 2026’da sona ermişse, yıllık izin ücreti için beş yıllık süre kural olarak 15 Ağustos 2026’dan itibaren işlemeye başlar.
İş ilişkisi devam ederken alacak henüz paraya dönüşmediği için yıllık izin ücreti zamanaşımı işlemez. Dava şartı arabuluculuk başvurusu sırasında zamanaşımı durur.
Faiz başlangıcı
Yıllık izin ücreti iş sözleşmesinin sona ermesiyle muaccel olur; ancak faiz için işverenin ayrıca temerrüde düşürülmesi gerekir. Yazılı ödeme talebi, noter ihtarnamesi, arabuluculuk başvurusu veya dava işverenin temerrüdünü sağlayabilir.
Kullanılmamış yıllık izin ücretinde mevduata uygulanan en yüksek faiz değil, yasal faiz uygulanır.
Arabuluculuk ve İş Mahkemesinde Dava
İş sözleşmesi sona ermiş ve kullanılmamış izin ücreti ödenmemişse dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurulmalıdır. Doğrudan açılan dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilebilir.
Arabuluculuk başvurusunda belirtilmesi gerekenler
- İşe giriş ve işten ayrılış tarihleri
- Son çıplak brüt ücret
- Hak edilen toplam izin günü
- Kullanıldığı kabul edilen izinler
- Kullanılmamış izin günü
- Yıllık izin ücreti ve faiz talebi
Anlaşma sağlanamazsa görevli iş mahkemesinde dava açılır. İş mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Alt işverenlik, işyeri devri ve birlikte istihdam hâllerinde sorumlu işverenler somut çalışma ilişkisine göre belirlenir.
Yıllık İzin Ücreti Hesabında Sık Yapılan Hatalar
Hesap çıplak brüt ücret üzerinden yapılmalı, kesintiler daha sonra uygulanmalıdır.
Yemek, yol ve sosyal yardımlar kural olarak izin ücreti hesabına katılmaz.
Tamamlanmamış son yıl, sözleşmede aksi yoksa izin hakkı doğurmaz.
Beş yıldan sonra 20, on beş yıldan itibaren 26 gün dikkate alınmalıdır.
Elli yaş ve üzerindeki çalışanın izni 20 günden az olamaz.
Bu günler yıllık izin süresine dahil edilmez.
Cumartesinin niteliği sözleşme ve işyeri uygulamasına göre belirlenir.
İşçinin fiilen dinlenmiş olması gerekir.
Sözleşmenin sona erme nedeni izin ücreti hakkını ortadan kaldırmaz.
Bütün kullanılmamış izinler fesih tarihindeki son çıplak brüt ücretle hesaplanır.
Yıllık izinler yalnızca iş sözleşmesi sona erdiğinde ücrete dönüşür.
Yıllık izin ücreti davasında arabuluculuk dava şartıdır.
Yıllık İzin Ücreti İçin İzlenecek Doğru Yol
- İşe giriş ve çıkış tarihleriyle tamamlanan hizmet yılları belirlenir.
- Her hizmet yılı için 14, 20 veya 26 günlük hak ayrı ayrı hesaplanır.
- Yaş ve yer altı çalışma istisnaları kontrol edilir.
- İmzalı izin defteri ve diğer geçerli kayıtlar incelenir.
- Kullanılmış izin günleri toplam haktan düşülür.
- Kalan günler son çıplak brüt günlük ücretle çarpılır.
- Önceki ödemeler ve kanuni kesintiler kontrol edilir.
- Ödeme yapılmazsa yazılı talep ve zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulur.
- Anlaşma olmazsa beş yıllık süre dolmadan iş mahkemesinde dava açılır.
Yıllık İzin Ücreti Hakkında Sık Sorulan Sorular
İstifa eden işçi yıllık izin ücreti alabilir mi?
Evet. İstifa eden işçiye hak kazanıp kullanmadığı izin günlerinin ücreti, işten ayrılış tarihindeki son çıplak brüt ücret üzerinden ödenir.
İşveren yıllık izin yerine ücret ödeyebilir mi?
İş ilişkisi devam ederken ödeyemez. İzin fiilen kullandırılmalı; yalnızca iş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan günler para alacağına dönüşmelidir.
Bir yıldan az çalışan işçi izin ücreti alır mı?
Kural olarak hayır. İlk yıllık izin hakkı deneme süresi dâhil bir yıllık çalışmanın tamamlanmasıyla doğar.
Yıllık izinde pazar günü 14 güne dâhil midir?
Pazar işçinin hafta tatiliyse yıllık izin süresinden sayılmaz ve izin süresine eklenir.
Kullanılmamış izin ücretine kıdem tazminatı tavanı uygulanır mı?
Hayır. Yıllık izin ücretinde kıdem tazminatı tavanı bulunmaz. Hesap son çıplak brüt ücret ve kullanılmamış gün sayısı üzerinden yapılır.
İşveren izin formu imzalatmışsa işçi yine alacak isteyebilir mi?
İzin formu güçlü delildir; ancak gerçeği yansıtmıyorsa kart kayıtları, e-postalar, işyeri yazışmaları ve diğer delillerle aksinin ispatı mümkündür.
Yıllık izinde başka işte çalışan işçinin ücreti geri istenebilir mi?
Evet. Yıllık izin sırasında ücret karşılığı başka bir işte çalıştığı belirlenen işçiden izin dönemi için ödenen ücret işveren tarafından geri istenebilir.
Eski yıllık izinler yanar mı?
Hayır. Kullanılmayan yıllık izinler iş ilişkisi sürdüğü sürece birikir; yıl sonunda kendiliğinden silinmez.
İhbar süresinde yıllık izin kullandırılabilir mi?
İhbar süresi ve yeni iş arama izni, yıllık izinle iç içe geçirilmemelidir. Tarafların çalışma devam ederken izin kullanımına ilişkin iradesi ve fesih biçimi somut olarak değerlendirilir.
Yıllık izin ücretinden vergi ve SGK primi kesilir mi?
Evet. Kullanılmamış izin ücreti brüt hesaplanır; SGK ve işsizlik sigortası primi ile gelir ve damga vergisi kesintileri ödeme koşullarına göre uygulanır.
Yıllık izin hesaplama aracı kesin sonucu verir mi?
Araç yaklaşık sonuç verir. Kesin hesap için tamamlanan hizmet yılları, yaş, yer altı çalışması, sözleşmedeki daha avantajlı hükümler, izin kayıtları, son çıplak brüt ücret ve kesintiler birlikte incelenmelidir.