Dava Harcının Hukuki Dayanağı

Yargı harçları, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve Kanun’a bağlı (1) sayılı tarife uyarınca alınır. Yargısal işlemin niteliğine göre sabit tutarlı maktu harç veya dava değerine bağlı nispi harç uygulanır.

2026 yılında uygulanacak maktu tutarlar ile nispi harçların asgari sınırları, 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 98) ile belirlenmiştir. Genel nispi karar ve ilam harcı oranı binde 68,31 olarak uygulanmaktadır.

Harç kamu düzenine ilişkindir. Mahkeme, taraflar itiraz etmese bile harcın türünü, harca esas değeri ve ödemenin yeterli olup olmadığını kendiliğinden inceler. Bu nedenle dava dilekçesindeki talep sonucu ile harca esas değerin birbiriyle uyumlu olması gerekir.

Maktu ve Nispi Harç Ayrımı

2026 Yılı Başlıca Dava Harçları

2026 yılında hukuk ve idare yargısında öne çıkan bazı harç tutarları aşağıdaki gibidir:

Bu tutarlara gider avansı, tebligat, bilirkişi, tanık, keşif ulaşım giderleri ve avukatla takip edilen dosyalardaki vekâletnameye bağlı kalemler dahil değildir.

Nispi Dava Harcı Hesaplama Formülü

Formülle bulunan peşin harç 732 TL’nin altında kalıyorsa 2026 yılı için 732 TL asgari tutar uygulanır. Ölüm veya bedensel zarar nedeniyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında ise peşin alınacak nispi harç genel dörtte bir yerine toplam karar ve ilam harcının yirmide biri olarak hesaplanır.

2026 Dava Harcı Hesaplama Örnekleri

Özel Dava Türlerinde Harç Hesabı

Maktu harca tabi davalar

Yalnızca para ile ölçülemeyen bir talep içeren davada başvurma harcı ile maktu karar ve ilam harcı ödenir. Örneğin yalnızca boşanma talebi içeren aile mahkemesi davasında 2026 yılı için 732 TL başvurma harcı ve 732 TL maktu karar harcı olmak üzere temel toplam 1.464 TL’dir.

Kira ve tahliye davaları

Taşınmazın tahliyesi davalarında harca esas değer bir yıllık kira bedelidir. Aylık kira 25.000 TL ise harca esas değer 300.000 TL olur. Toplam karar harcı 20.493 TL, peşin harç 5.123,25 TL’dir. Sulh hukuk mahkemesi başvurma harcı 335,20 TL olduğundan temel açılış harcı 5.458,45 TL olur.

Tapu iptali ve tescil davaları

Harç, dava konusu taşınmazın veya talep edilen hissenin gerçek dava tarihindeki değeri üzerinden hesaplanır. Taşınmaz değeri düşük gösterilmişse bilirkişi ve emsal kayıtlarla gerçek değer belirlenerek eksik nispi peşin harç tamamlatılabilir.

Nafaka davaları

Nafaka verilmesine ilişkin hükümlerde harç, bir yıllık nafaka bedeli üzerinden binde 11,38 oranında hesaplanır. Boşanma içindeki nafaka talepleri, bağımsız nafaka davası ve birikmiş nafaka alacağı aynı biçimde harçlandırılmayabileceğinden taleplerin ayrı gösterilmesi önemlidir.

Birden fazla parasal talep

Aynı davada bağımsız birden fazla parasal talep varsa değerler kural olarak toplanır. Örneğin 200.000 TL alacak, 50.000 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminat talebinde harca esas toplam değer 350.000 TL’dir. Yabancı para alacağında dava tarihindeki Türk lirası karşılığı esas alınır.

Kısmi ve Belirsiz Alacak Davalarında Harç

Kısmi davada başlangıçta talep edilen bölüm üzerinden harç yatırılır. Talep daha sonra ıslah veya talep artırımıyla yükseltilirse artan bölüm için ek nispi peşin harç ödenmelidir.

Örneğin 500.000 TL’lik alacağın başlangıçta 100.000 TL’si dava edilmişse ilk harç 100.000 TL üzerinden hesaplanır. Talep 500.000 TL’ye çıkarıldığında 400.000 TL’lik fark üzerinden ek harç yatırılır.

Belirsiz alacak davasında da davacı başlangıçta asgari bir miktar göstermeli ve bu tutar üzerinden harç ödemelidir. Bilirkişi raporunda daha yüksek bir miktar belirlenmesi, talep artırımı ve harç tamamlanmadan bu tutarın kendiliğinden hüküm altına alınmasını sağlamaz.

Harç, Gider Avansı ve Delil Avansı Arasındaki Fark

2026 HMK Gider Avansı Tarifesine göre davacı, taraf sayısının beş katı tutarındaki tebligat ücreti ile diğer işlemler için 530 TL’nin toplamını avans olarak yatırır. Tebligat tarifesi ve taraf sayısı değiştiği için her dosyada aynı gider avansı çıkmaz.

Keşif ve bilirkişi giderleri

2026 yılı keşif harcı 5.188 TL’dir; ancak keşif için ödenecek toplam para yalnızca bu harçtan oluşmaz. Bilirkişi ücretleri, ulaşım, teknik inceleme ve diğer masraflar ayrıca istenebilir. Başlangıçta gider avansı yatırılmış olması yargılama sırasında ek avans çıkmayacağı anlamına gelmez.

Harç Muafiyeti ve Adli Yardım

Tüketici davalarında harç muafiyeti

Tüketiciler tarafından tüketici mahkemelerinde açılan davalar, 6502 sayılı Kanun uyarınca yargı harçlarından muaftır. Ancak bu muafiyet tebligat, bilirkişi ve diğer bütün yargılama giderlerinin otomatik olarak ortadan kalktığı anlamına gelmez. Satıcı veya sağlayıcının tüketiciye karşı açtığı her dava da bu muafiyetten yararlanmaz.

İş ve aile mahkemeleri

İş ve aile mahkemelerinde genel bir harç muafiyeti yoktur. İşçilik alacakları, mal rejimi, ziynet veya bağımsız tazminat talepleri parasal değer üzerinden nispi harca tabi olabilir. Yalnızca boşanma gibi para ile ölçülemeyen taleplerde maktu harç uygulanır.

Adli yardım

Maddi durumu harç ve yargılama giderlerini karşılamaya elverişli olmayan kişi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 334 ve devamı maddeleri kapsamında adli yardım talep edebilir. Ekonomik durumun belgelenmesi ve ileri sürülen talebin açıkça dayanaksız olmaması gerekir.

• Harç ve giderlerden geçici muafiyet,
• Bilirkişi, tanık ve keşif giderlerinin devletçe avans olarak karşılanması,
• Teminat göstermekten muafiyet,
• Şartları varsa avukat görevlendirilmesi sağlanabilir.

Dava Harcını Kimin Ödemesi Gerekir?

Dava açılırken başvurma ve peşin karar harcını davacı yatırır. Ancak davanın sonunda yargılama giderleri kural olarak haksız çıkan tarafa yükletilir. Dava tamamen kabul edilirse davacının ödediği harç ve kabul edilen diğer giderler davalıya yüklenebilir; kısmi kabulde giderler haklılık oranına göre paylaştırılır.

Karşı dava açan davalı, karşı davanın değeri üzerinden ayrıca başvurma ve peşin harç yatırır. Karşı dava, yalnızca savunma yapılmasından farklı olarak bağımsız şekilde harçlandırılır.

Bakiye karar ve ilam harcı

Nispi karar ve ilam harcının dörtte biri dava açılırken peşin alınır. Kalan kısım kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bakiye harcın ödenmemesi kararın tebliğini, ilamın icrasını veya kanun yoluna başvuruyu engellemez; ödenmeyen tutar vergi dairesince tahsil edilir.

İstinaf, Temyiz, Feragat ve Sulhun Harca Etkisi

İstinaf ve temyiz harçları

2026 yılında hukuk davalarında istinaf başvurma harcı 2.002 TL, Yargıtay hukuk dairelerine temyiz başvurma harcı 3.608,50 TL’dir. Parasal kararlarda yalnızca sabit başvurma harcı yeterli olmayabilir; başvuranın sıfatı ve itiraz edilen değer üzerinden ayrıca nispi kanun yolu karar harcı doğabilir.

Feragat, kabul ve mahkeme içi sulh

Feragat, kabul veya sulh ilk duruşmada gerçekleşirse karar ve ilam harcının üçte biri; daha sonraki aşamada gerçekleşirse üçte ikisi alınır. Dava açıldıktan sonra arabuluculukla anlaşılması ve mahkemenin son tutanağa dayalı karar vermesi hâlinde tarifedeki özel maktu harç uygulanır.

Eksik veya Fazla Harç Yatırılmasının Sonuçları

Eksik harç

Dava harcı hiç veya eksik yatırılmışsa mahkeme, eksikliği ve ödeme süresini tarafa bildirmelidir. Eksiklik; dava değerinin düşük gösterilmesi, talep artırımı, ıslah, karşı dava veya kanun yolu başvurusu sırasında ortaya çıkabilir.

Verilen kesin sürede eksiklik tamamlanmazsa harcı ödenmeyen işlem yapılamaz. Dosyanın işlemden kaldırılması, talep artırımının dikkate alınmaması veya kanun yolu başvurusunun yapılmamış sayılması gibi sonuçlar doğabilir.

Fazla ödenen harcın iadesi

Dava reddedildiğinde, maktu harca tabi bir iş için yanlışlıkla nispi harç yatırıldığında, dava değeri düştüğünde veya aynı harç mükerrer ödendiğinde fazla kısmın iadesi istenebilir. İade çoğunlukla kararın kesinleşmesinden sonra dosyanın bulunduğu mahkemeden talep edilir. Başvurma harcı ise dava açma işlemi gerçekleştiği için kural olarak iade edilmez.

Yüksek Mahkeme Uygulamasında Öne Çıkan Harç İlkeleri

• Harç kamu düzenine ilişkindir ve mahkemece kendiliğinden incelenir.
• Davanın adı değil, gerçek talep sonucu harç türünü belirler.
• Harcı ödenmeyen parasal talep hakkında hüküm kurulamaz.
• Taşınmaz veya ekonomik hak düşük gösterilmişse gerçek değer belirlenerek harç tamamlatılır.
• Kısmi ve belirsiz alacak davasında talep artırıldığında ek harç yatırılır.
• Fazla yatırılan peşin harç, şartları varsa kesinleşmeden sonra iade edilir.
• Kanun yolu harcındaki eksiklik için miktar, süre ve yaptırım açıkça bildirilmelidir.

Dava Harcı Hesabında Sık Yapılan Hatalar

Dava Açmadan Önce İzlenecek Hesaplama Sırası

1. Talep sonucundaki tüm parasal ve parasal olmayan istemler ayrılır.
2. Davanın maktu mu nispi mi harca tabi olduğu belirlenir.
3. Taşınmaz, tahliye, nafaka veya yabancı para talebindeki özel değerleme kuralı uygulanır.
4. Harç muafiyeti veya adli yardım ihtimali kontrol edilir.
5. Nispi davada toplam karar harcı ve peşin dörtte birlik bölüm hesaplanır.
6. 2026 asgari harç tutarıyla karşılaştırma yapılır.
7. Mahkeme türüne uygun başvurma harcı eklenir.
8. Gider avansı, tebligat ve varsa vekâletname giderleri ayrıca hesaplanır.
9. Talep artırımı, keşif veya bilirkişi hâlinde ek harç ve delil avansı takip edilir.

Dava Harcı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Resmî ve Kurumsal Kaynaklar